Ηταν 25 Μαΐου 1979 όταν το “Alien: Ο επιβάτης του διαστήματος”, όπως πρωτοέγινε γνωστό στην Ελλάδα, κυκλοφόρησε στις αμερικανικές αίθουσες. 40 χρόνια μετά, θυμόμαστε μερικές ιστορίες από την πολυτάραχη παραγωγή της θρυλικής ταινίας τρόμου σαν έναν ελάχιστο φόρο τιμής στο αριστούργημα του Ρίντλεϊ Σκοτ.

Ολα ξεκίνησαν το 1974 στα γυρίσματα του “Dark Star”, την ταινία επιστημονικής φαντασίας του Τζον Κάρπεντερ, όταν ο σεναριογράφος και υπεύθυνος των ειδικών εφέ Νταν Ο’Μπάνον, ένεκα του μηδαμινού budget είχε αναγκαστεί να φτιάξει το τερατάκι της ταινίας χρησιμοποιώντας μια φουσκωτή μπάλα ζωγραφισμένη με σπρέι. «Αν όμως αυτή η μπάλα ήταν τρομακτική;» Αυτό αναρωτήθηκε ο Νταν και ξεκίνησε να γράφει το σενάριο μιας διαστημικής ιστορίας, η οποία ήξερε πως θα ήτανε ξεκάθαρα horror. Η μόνη τύχη που θα είχε όμως ένα τέτοιο σενάριο θα ήταν σαν μία ακόμα τρομακτική μεν, βήτα διαλογής δε ταινία, και ήτανε στο τσακ να το πουλήσει στον μετρ του είδους παραγωγό και σκηνοθέτη Ρότζερ Κόρμαν. Για καλή του τύχη όμως, εκείνη τη χρονιά είχε βγει μια sci-fi ταινία που παρά τις χαμηλές προσδοκίες όλων, έσπασε κάθε ρεκόρ εισιτηρίων και μας ταλαιπωρεί ακόμα και σήμερα: το “Star Wars”. Ετσι λοιπόν, τα μεγάλα χολιγουντιανά στούντιο είχαν απλώσει δίχτυα για σενάρια επιστημονικής φαντασίας και η Fox ενδιαφέρθηκε για το πρότζεκτ του Νταν, θεωρώντας πως μπορούσε να φτιάξει μια υψηλής ποιότητας ταινία από το ταπεινό σεναριάκι του.

alien-1979-1-h-2019Η Fox πρότεινε την ταινία σε μερικούς βετεράνους σκηνοθέτες, οι οποίοι όμως λόγω ηλικίας δεν μπορούσαν να την αντιμετωπίσουν με την απαραίτητη σοβαρότητα. Στράφηκαν λοιπόν σε έναν νεαρό σκηνοθέτη που εκείνη τη χρονιά είχε βραβευτεί στις Κάννες με την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του, τον τότε ανερχόμενο Ρίντλεϊ Σκοτ. Παρότι δεν τον ενδιέφερε ιδιαίτερα το είδος, ο Ρίντλεϊ άδραξε αμέσως την ευκαιρία και έπεσε με τα μούτρα στη δουλειά, δουλεύοντας μέρα-νύχτα για να σχεδιάσει τα storyboards της ταινίας, τα οποία ολοκλήρωσε σε τρεισήμισι εβδομάδες. Εμπνεόμενος από το “2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος” αλλά και από το χιτ της χρονιάς, “Star Wars”, τα σχέδια του Ρίντλεϊ ξέφυγαν από τον αρχικό σκοπό τους να δώσουν μια οπτική αναφορά στο τι σχεδίαζε να γυρίσει, και περιλάμβαναν τεράστια προσοχή στη λεπτομέρεια μαζί με οδηγίες για τον φωτισμό και τους φακούς που θα χρησιμοποιηθούν. Η Fox εντυπωσιάστηκε τόσο που διπλασίασε το budget από 4,2 εκατομμύρια σε 8,4.

Επόμενο βήμα: το cast. Εχοντας την απόλυτη ελευθερία από το σενάριο του Νταν, στο οποίο έγραφε σαν σημείωση ότι όλοι οι χαρακτήρες μπορούν να παιχτούν από οποιονδήποτε ηθοποιό ασχέτως φύλου ή εμφάνισης, ο Ρίντλεϊ μοίρασε τους επτά ρόλους του σεναρίου στους Τομ Σκέριτ, Βερόνικα Κάρτραϊτ, Χάρι Ντιν Στάντον, Τζον Χερτ, Ιαν Χολμ και Γιάφετ Κότο, των οποίων οι ηλικίες ήταν από 30 μέχρι 53, δηλαδή αρκετά μεγαλύτερες από το σύνηθες για θρίλερ. Γιατί ο Ρίντλεϊ ήταν έξυπνος και πέρα από την εμπειρία των ηθοποιών ήθελε οι χαρακτήρες της ταινίας να είναι αληθοφανείς εργαζόμενοι, κάτι σαν «φορτηγατζήδες στο διάστημα». Τελευταία στο cast ήταν η πρωτοεμφανιζόμενη στο σινεμά, Σιγκούρνι Γουίβερ, της οποίας το βιογραφικό περιλάμβανε κάτι εμφανίσεις σε τριτοτέταρτα θεατράκια και μια εμφάνιση έξι δευτερολέπτων στο “Annie Hall” του Γούντι Αλεν.

alien-movieΞεκίνησε άσχημα. Στις πρόβες η Σιγκούρνι είχε εκνευριστεί με την ανεπαρκή ερμηνεία της, η οποία βελτιώθηκε όταν συνειδητοποίησε πως προσπαθούσε να το παίξει πολύ σκληρή, και αντ’ αυτού επικεντρώθηκε στο ζητούμενο της κάθε σκηνής. Μέχρι τότε όμως είχε εκνευρίσει και τον Γιάφετ Κότο, ο οποίος τη σνόμπαρε ανοιχτά, αν και η ένταση μεταξύ τους βοήθησε στην αληθοφάνεια της έντασης των χαρακτήρων τους στην ταινία. Επίσης, για εβδομάδες ολόκληρες νόμιζε πως ήταν αλλεργική στη γάτα που συμμετείχε στην ταινία και φοβόταν πως θα την απολύσουν. Τελικά ήταν αλλεργική στη γλυκερίνη που χρησιμοποιούσαν στα σκηνικά.

Θεωρώντας πως μερικά καλοφτιαγμένα σκηνικά και μια δυνατή ομάδα ηθοποιών θα ήταν αρκετά για να πετύχει το αποτέλεσμα που ήθελε, ο Ρίντλεϊ αποφάσισε να επενδύσει περισσότερη σκέψη και λεφτά στα ειδικά εφέ. Παρότι αποδείχθηκε τελικά σοφή κίνηση, προκάλεσε την περιφρόνηση της Fox και όταν ο υπεύθυνος του στούντιο ανακάλυψε πως ο Ρίντλεϊ είχε κατασκευάσει δυο σκηνικά χωρίς την άδειά του, διέταξε να τα γκρεμίσουν προτού προλάβουν να γίνουν γυρίσματα σε αυτά. Και κάπως έτσι η παραγωγή πήγε ήδη έναν μήνα πίσω.

Για τον σχεδιασμό του διαστημόπλοιου Νοστρόμο, επιστρατεύτηκαν οι Ρον Κομπ και Κρις Φος, οι οποίοι δημιούργησαν ένα διαστημόπλοιο διαφορετικό από τα μινιμαλιστικά και απαστράπτοντα που κυριαρχούσαν μέχρι τότε, καθώς λειτούργησαν με τη λογική πως ένα στρατιωτικό αεροσκάφος θα φαινόταν βρώμικο και παρατημένο ανά σημεία, με βαρύ εξοπλισμό σε εμφανείς θέσεις για άμεση χρήση.

Για τον σχεδιασμό των εφέ της ταινίας, ο Νταν έφερε στο πρότζεκτ έναν εικαστικό ο οποίος είχε τη μεγαλύτερη επίδραση στο τελικό αποτέλεσμα. Ο Ελβετός ζωγράφος Χ.Ρ. Γκίγκαρ έγινε υπεύθυνος για τον πλήρη σχεδιασμό κάθε εξελικτικού στάδιου του alien, λύνοντας τα χέρια του Ρίντλεϊ, ο οποίος ανακάλυψε στους πίνακες του Γκίγκαρ που απεικόνιζαν ανθρώπους και μηχανές συνδυασμένους σε μια ψυχρή βιομηχανική σχέση, μία φρίκη η οποία ήταν όμως πανέμορφη. Το αποκορύφωμα της συνεισφοράς του θεωρείται η δημιουργία της αίθουσας με τα αυγά και το νεκρό alien, γνωστό ως space jockey, το οποίο δημιούργησε πλάθοντάς το με ένα μίγμα ξερών κόκαλων και γύψου. Τα σχέδια του Γκίγκαρ για το ολοκληρωμένο alien, γνωστό ως xenomorph, ήταν υποδειγματικά, αν και η τεχνική τους υλοποίηση αποδείχτηκε πιο ζόρικη, ειδικά για το περίτεχνο κεφάλι, και για μια πολύπλοκη μηχανική ουρά η οποία δε λειτούργησε ποτέ, ξεπερνώντας κατά πολύ τα όρια του budget.

Alien3-0Η πλέον διάσημη σκηνή της ταινίας είναι αυτή που το αλιενάκι γνωστό ως “chestburster” πετάγεται μέσα από τον θώρακα του Τζον Χερτ. Η ιδέα αυτή ανήκει στον συν-σεναριογράφο Ρόναλντ Σάσετ που την είδε στον ύπνο του και υλοποιήθηκε μετά από αρκετές αποτυχημένες απόπειρες, καθώς τα αρχικά σχέδια περιείχαν και πόδια, δίνοντας στο chestburster την εικόνα ενός «κοτόπουλου χωρίς φτερά». Οι ηθοποιοί δεν έμειναν ιδιαίτερα ευχαριστημένοι από την εμπειρία τους με το chestburster καθώς ο Ρίντλεϊ δεν τους είχε ενημερώσει για το τι ακριβώς θα συμβεί στο γύρισμα της σκηνής, με αποτέλεσμα οι αντιδράσεις τους στην ταινία να είναι πέρα για πέρα αληθινές, ενώ η Βερόνικα Κάρτραϊτ έπαθε υστερία όταν ένας πίδακας αίματος της έσκασε κατευθείαν στο πρόσωπο.

Παρά τους ψευδείς ισχυρισμούς της Fox ότι το “Alien” έβαλε μέσα την εταιρεία, σε μια απόπειρα ‘δημιουργικής λογιστικής’ ώστε να αποφύγει να πληρώσει τα συμφωνηθέντα ποσά στην εταιρεία παραγωγής Brandywine που είχε αναλάβει το γύρισμα του πρότζεκτ, η ταινία ήταν μεγάλη επιτυχία, με τις εισπράξεις να υπολογίζονται κατά μέσο όρο στα 150 εκατομμύρια.

Οι αρχικές κριτικές ήταν μέτριες αλλά η ταινία γρήγορα επανεκτιμήθηκε στο λόγιο χώρο του σινεμά και παρά τις ταλαιπωρίες που συνεχίζει να υφίσταται με τα sequel, τα prequel και τα spin-off από τον ίδιο του τον δημιουργό, το “Alien” κρατά ένα σχεδόν μυθικό ανάστημα ως ένα sci-fi horror αριστούργημα. Για την επέτειο των 40 χρόνων της ταινίας, η Fox κυκλοφόρησε την ταινία για πρώτη φορά σε Ultra HD Blu-ray και 4K ψηφιακό αρχείο.

Ορέστης Μαλτέζος